menu

Botanker

menu

Bij het verplaatsen van de tanden en kiezen in een gebit worden er via de beugel wederzijdse krachten uitgeoefend. Het is gewoon natuurkunde en de derde wet van Newton geldt: actie = reactie.
Vaak zijn beide krachten gewenst, bijvoorbeeld als je twee tanden naar elkaar toe wilt schuiven. Maar soms is de reactie-kracht niet gewenst en is het beter om die buiten de mond (buitenbeugel) op op het skelet te laten afsteunen. In het laatste geval kan een botanker worden toegepast.

Aanbrengen botanker door de kaakchirurg.
Aanbrengen botanker door de kaakchirurg.

Als een botanker een belangrijke bijdrage kan bieden aan de orthodontische behandeling, zullen we dat met u bespreken. Wij plaatsen niet zelf botankers, maar laten dat door de kaakchirurg doen, u krijgt daarvoor een verwijzing als u een botanker wilt laten plaatsen.

Bollard botankers
Bollard® botankers

De kaakchirurg zal met u de procedure doornemen en vertelt u wat de kosten zijn van het aanbrengen van een of meer botankers.
Het botankers wordt, na een verdoving, onder het tandvlees, op het bot aangebracht met twee of drie kleine schroefjes, op een veilige afstand van de wortels van de tanden en kiezen. Het knopje met het haakje steekt na het weer hechten van het tandvlees boven het tandvlees uit.

De kosten van een botanker
De kaakchirurg brengt u voor het plaatsen van botankers in de regel een bedrag in rekening per kaak, en dat is dan onafhankelijk van het aantal ankers in die kaak. Dat bedrag per kaak (niet per anker) ligt tussen €313 en €380 (prijspeil 2020). En dit bedrag valt, heel merkwaardig, niet onder de basisverzekering. Wat een kaakchirurg normaal doet valt namelijk wel onder de basisverzekering, maar de zorgverzekeraars hebben besloten dat de kosten van een botanker niet uit de basisverzekering vergoed worden, ook niet voor kinderen, maar ten laste komen van het budget van de aanvullende orthodontie-verzekering (voorzover dat er (nog) is). U krijgt hiervoor een rekening van de kaakchirurg. U zult zelf voor betaling moeten zorgen.
Het verwijderen van de ankers door de kaakchirurg valt wel onder de basisverzekering.

Botanker om een kies naar voren te brengen.
Botanker om een kies naar voren te brengen.

Op de foto hierboven wordt de grote kies (links op de foto) naar voren getrokken aan een botanker omdat het blijvende kiesje wat er normaal voor zit bij deze patiënt ontbreekt. Door nu de kies erachter naar voren te schuiven is er later geen implantaat nodig op die plaats. De kosten van het anker zijn zo een soort diepte-investering om een implantaat uit te sparen.
Biomechanisch zorgt het anker ervoor dat niet de ondertanden naar rechts gaan schuiven. Als hier geen botanker zou worden gebruikt, maar aan de voortanden getrokken zou worden door de beugel, dan zouden de voortanden naar rechts opschuiven en zou er asymmetrie ontstaan. Dat is het nut van dit anker.

Botanker voor tractie aan de vaste beugel.
Botanker voor tractie aan de vaste beugel.

In bovenstaand voorbeeld wordt het bovengebit richting het botanker getrokken via het elastiekje. Dit kan nuttig zijn om meer symmetrie na te streven of om meer ruimte te maken in de kaak.

Botankers om de bovenkaak naar voren te trekken.
Botankers om de bovenkaak naar voren te trekken.

Met vier botankers, twee op de onderkaak vooraan en twee op de bovenkaak achteraan, is er een trekkracht mogelijk op de bovenkaak, om die naar voren te trekken. Deze elastiekjes worden vaak jarenlang gedragen. Dit wordt veel toegepast in Schisisteam Noord locatie UMCG.

Botankers op boven- en onderkaak skelet.
Botankers op boven- en onderkaak skelet.

Op deze foto kunt u goed zien hoe de ankers op het bot van boven- en onderkaak bevestigd worden met schroefjes.

Last na aanbrengen van de ankers
De plaatselijke verdoving is na zo’n twee tot vier uur uitgewerkt. Dan kan het weer wat pijn gaan doen. Deze pijn is goed te bestrijden met pijnstillers. U kunt daar al het beste mee beginnen als de verdoving nog niet helemaal is weggetrokken. Soms schrijft de kaakchirurg ook antibiotica voor voor de eerste dagen na plaatsen. Door de operatie kan de wang dik worden. Deze zwelling zal na twee dagen het grootst zijn en daarna weer kleiner worden. U kunt preventief de eerste uren na de operatie de wang koelen met ijsblokjes of een cold-pack.

Verzorging van de ankers
Na de ingreep is het verstandig om de tanden weer gewoon te poetsen. Ook het gedeelte van het botanker dat in de mond uitsteekt moet gepoetst worden. Liefst met een zachte tandenborstel en voorzichtig in de buurt van de gehechte wond. Vaak krijgt u ook een mondspoelmiddel voorgeschreven met chloorhexidine ter ontsmetting.
Voorzichtig zijn met het anker. Niet met de tong ermee spelen. Niet met tandenstoker of flos aan het anker zitten. Het moet mooi kunnen genezen.
De hechtingen lossen vanzelf op. Na twee weken zullen ze wel weg zijn.
Binnen twee weken kan het botanker verbonden worden met de beugel.

Hugo de Clerck
Hugo de Clerck

De Belgische orthodontist dr. Hugo de Clerck, opgeleid aan de Rijksuniversiteit van Gent, is de bedenker van het Bollard® anker. Hij doet veel onderzoek naar de toepassingen en spreekt en publiceert daarover.